مداح ، ادب و آداب

شالوده و اساس كار مداحي را «ادب» تشكيل مي دهد. شخص مداح كه نوكري خاندان اهل بيت (ع) را به عهده گرفته، بايد مؤدب ترين اشخاص باشد چرا كه ادب و تواضع شرط قبولي نوكري و خدمت است. داشتن بعضي صفات حيمده جزء «آداب» و آئين مداحي مي باشد كه در اين واقع اين دو مقوله تقريباً جداي از هم هستند. صفاتي كه ربط به مؤدل بودن و اخلاقيات دروني فرد دارد را ادب گويند اما آداب يعني رعايت شرايط و قواعدي كه در بهتر شدن كار و قانون مداري آن به شخص كمك مي كند. ممكن است كه فرد انسان مؤدبي باشد اما رعايت نكردن اين قوانين حمل بر بي ادبي مي شود. بنابراين شخص هم بايد در حيطه ي «ادب» به كمال رسيده باشد و هم در حيطه ي «آداب».

چون تا كسي آداب را نشناسد نمي تواند به آن عمل نمايد، بايد ابتدا به فراگيري، سپس به آن مبادرت ورزيد. در درجه ي اول بايد سعي ما بر كسب ادب و رعايت احترام نسبت به ديگران بالاخص در لباس نوكري اهل بيت(ع) باشد و چقدر در احاديث و روايات به اين مسئله توصيه شده كه مؤمن بايد احترام برادر مؤمن خود را نگه دارد، خصوصاً اگر از اهل علم، ريش سفيد و يا از سادات باشد. امام صادق (ع) به« اسحاق بن عمار» فرمود: «اي اسحاق به دوستان من هر قدر مي تواني احترام كن كه هيچ مؤمني احسان به مؤمني نمي كند مگر آنكه صورت ابليس را خراشيده و دل او را مجروح مي سازد. »

و نيز پيامبر(ص) در مورد رعايت پيران فرمودند: «از ما نيست هر كس پيران مارا احترام نكند. »


و در مورد احترام به سادات فرموده اند:
«شفاعت من براي كسي كه ذرّيه مرا، با دست و زبان و يا مال احترام و اعانت كرده، ثابت است. »


در بحث آدابي كه يك مداح بايد بداند، و آن را به انجام برساند به چند مورد اشاره مي شود:

الف) ادب مجلس
ا- وفاي به عهد: يكي از وظايف مهم مداح وفاي به عهد و پيمان مي باشد و نيز از آداب خاصه و قابل توجه مداحي به شمار مي رود كه سروقت حاضر شدن و به موقع مجلس را تمام كردن از مصاديق آن مي باشد.
2- انصراف ازخواندن: اگر چه مداح بايد هميشه براي خواندن آمادگي لازم را داشته باشد اما گاهي اوقات پيش مي آيد به دليل عواملي چون عدم تحقيق، زياده روي در خواندن و گرفتن  حنجره و ... آمادگي لازم را براي خواندن و فيض نداشته باشد.
اگر مداح آمادگي براي خواندن نداشت ادب اقتضا مي كند كه نخواند. حال اين عدم آمادگي به هر دليل كه مي خواهد باشد و اينجا بهترين راه ، اجتناب از خواندن و انصراف از آن مي باشد، چرا كه خواندن در اين وضعيت باعث افت مجلس مي شود و ادب مجلس نيز در همين است .


ب ) ادب روحاني
يكي از وظايف مداح در قبال روحاني مجلس، تأسي به سخنان او مي باشد.
بايد به واعظي كه ساعتي براي مستمعين سخنراني كرده، با اشاره به فرازهايي از سخنانش از او قدرداني كرد. اين كار سبب تأثير بيشتر راهنمايي هاي خطيب درمستمعين و همچنين اداي احترام و ارج نهادن به صحبتهاي اوست و بي ادبي محسوب مي شود كه بعد از يك ساعت سخنراني روحاني، هيچ توجهي به منبر او نكنيم و كار خودمان را انجام دهيم . چه بسا تأسي به روحاني ما را در انجام رسالتمان نيز كمك مي كند. بين مداح و روحاني نبايد شكاف ايجاد شود. زيرا هدف هردوي آنها يكي است و بايد يكديگر را در رسيدن به اين هدف واحد ياري نمايند.